Met geen druk op geen knop

December 12th, 2009 auteur: Felix Ogg | onderwerp: User Centered Design, requirements, verkeerde conventies.

doewatikwil

Opdrachtgevers raken altijd enthousiast en opgewonden van het idee dat alles straks met een druk op de knop geregeld is. Hun visie is gebaseerd op dat voornemen. Maar soms is dat niet optimaal. In zo’n geval loopt het raderwerkje in hun hoofd al snel volledig vast.

Met een druk op de knop

ITers automatiseren jouw functie weg waar je bij staat. Als opdrachtgever moet het lijken alsof er geen eind komt aan de mogelijkheden van automatiseren van hele ketens van bedrijfsprocessen. Je begint met het digitaal verwerken van de inkoopfactuur, maar als je de ITers hun gang laat gaan blijkt dat je je inkoopfacturen al digitaal kunt ontvangen. Nee, wacht! Je kunt het inkoopproces zèlf automatiseren op basis van de (te automatiseren) voorraadinformatie. En ga zo maar door…

Wat vroeger tijd, opleiding en een hoop papier kostte gaat nu sneller, goedkoper en is eigenlijk …best stoer! Al die grafiekjes op je scherm! Machtig spul, software. Alles geregeld met een druk op de knop.

De doe-wat-ik-wil-knop

Tijdens mijn informaticastudie volgde ik het college User Interfaces.

“De ideale user-interface heeft eigenlijk maar 1 knop, de doe-wat-ik-wil-knop.”

Professor Paul de Bra nam toen een gewichtige adempauze, keek met twinkelende oogjes het publiek in en liet ons zijn wijsheid op ons eigen tempo waarderen. Toen de meeste studenten begonnen te knikken in overeenstemming, ging hij verder

“Maar als het systeem dan zo precies weet wat ik wil, waarom moet ik dan nog op die knop drukken? Die knop is dan overbodig.”

Er is ook een kinderversie van

Mijn ontwerp van de kinderversie.

Mijn scherm of jouw scherm?

Mijn klanten hebben meestal een toekomstvisie voor hun systemen rondom een soort gravitatiecentrum: hun eigen computerscherm.

En hoe kun je een ITprobleem binnen dat referentiekader anders oplossen dan door de toevoeging van een knop die je probleem oplost? Natuurlijk is “knop” wat te smal: het omvat ook dat extra rapport, de extra checkbox die je afvinkt, of dat nieuwe formulier (boven de knop) dat je online bezoekers laat invullen. Maar in wezen is dit hetzelfde: je lost het probleem op binnen een scherm, er zal iemand op klikken, in typen, of het zien op het scherm. Vervelend (invul-)werk schuift dan naar andermans scherm, leuke dingen zoals goedkeuring zijn welkom op ons eigen scherm. Software bouwen met de strategie van je one-night-stands. De hamvraag is: Wordt het op mijn scherm of op jouw scherm?

Headless killer-apps

Applicaties zonder scherm noemt men headless. Deze metafoor vindt zijn oorsprong in de opstelling van je desktopcomputer vroeger: de monitor (zo’n toeter) was altijd het rustende hoofd bovenop de schouders van je brommende computerdoos (desktop). Maar deze onthoofding is veel minder gruwelijk…

Het grootste deel van de ècht belangrijke, grootschalige applicaties zijn headless. Banktransactiesystemen, het WWW en eindeloze digitale infrastructuur zijn slimmer en nauwkeuriger juist doordat ze niet wachten tot iemand op het juiste moment op een knop duwt. Ze functioneren goed, zonder knop: je start ze op en ze blijven draaien tot de stroom uitgaat.
Vrij letterlijk zijn veel van deze headless applicaties zó belangrijk, dat ze killer apps genoemd mogen worden, als die stroom inderdaad uitvalt.

Extra scherm extra ballast

Minder risicovolle applicaties, zoals dat hippe, automatische teleconferentiesysteem, of dat evenzo gave projectplanningssyteem kunnen enorm baat hebben van zulke onthoofding. Door zo’n applicatie niet weer een nieuw, eigen gezicht (‘head’) te geven, maar het in de duisternis te laten werken, hoeven gebruikers niet ‘nog een nieuwe user interface’ te gebruiken, die niet werkt in hun InternetExplorer of waarvan ze de URL niet kunnen vinden.

Recentelijk ontwierp ik bijvoorbeeld een scherm waarop iemand een PDF kon downloaden, zoals de klant vroeg. De gebruiker zou de link naar dat scherm via e-mail ontvangen.
Uiteindelijk heb ik klant en gebruiker dat hele scherm bespaard: we hechten de PDF nu gewoon aan die mail!

Ik vergeet soms zelf voldoende afstand te nemen om op te kunnen merken dat je schermfuncties kunt weglaten. Maar vaker wìl de klant er gewoon niet aan: de radertjes in zijn/haar hoofd lopen vast als je het scherm uit het plan haalt.

Mashups in duisternis

Web2.0 was bracht ons Mashups: een nieuw schermpje door de koppeling van onafhankelijke, bestaande webapplicaties. Iedereen was er dolenthousiast over. Maar het koppelen is interessanter dan de mashups! Steeds meer bestaande applicaties faciliteren headless uitbreidingen. Zo kun je weer werk verzetten zònder dat iemand zich ermee bemoeit, in een soort digitale duisternis. Dàt is pas echt automatiseren: Zònder user interface werken systemen … vanzelf.

One Response to “Met geen druk op geen knop”

  1. Franca Ogg | 15/12/09

    Ha Felix
    Al een tijd niets meer van je gelezen in dit kader.
    Interessant. En nieuw! En ook humoristisch.

    Een tijd geleden vaker gehoord over web 2.0 Dat kon niemand me uitleggen. Jij geeft voor het eerst meer info. Natuurlijk voor mij nog te weinig, maar toch!

    Groet
    Franca

Share Your Thoughts